چگونه هوای سالم و تازه داشته باشیم!

در نوشته‌های قبلی در مورد درک بهتری از آلودگی هوای تهران و همینطور وضعیت بسیار ناسالمی که این روزها هوای تهران با آن مواجه شده است، نوشته‌ام.

یک تحقیق بسیار قدیمی اما ظاهر کارآمد از ناسا با عنوان A study of interior landscape plants for indoor air pollution abatement یا مطالعه‌ای بر روی گیاهان قابل استفاده در داخل ساختمان به جهت کاهش آلودگی هوا وجود دارد که تعدادی از گیاهان بررسی کرده است. در مجموع در حدود ۱۵ گیاه و در نهایت ۱۰ گیاه را معرفی کرده است، که در طول این سال‌ها ظاهرا تغییری بر روی این تحقیق انجام نشده است. صفحه‌ای در ویکیپدیا با عنوان فهرست گیاهان تصفیه‌کننده‌ی هوا وجود دارد که اطلاعات بیشتری در مورد این گیاهان نشان می‌دهد.

و در آخر یک ویدیو کوتاه از TED که تجربه‌ی استفاده از سه گیاه رایج‌تر را در یک ساختمان شلوغ در دهلی‌نو  بیان می‌کند. آمارهای جالبی بود، بیش از ۵۰درصد کاهش در ناراحتی‌های چشمی در محل کار!

  • گیاهی که در سالن‌ها می‌تواند استفاده شود – Areca Palm
  • گیاهی که در اتاق خواب و استراحت می‌تواند استفاده شود. – Sansevieria trifasciata – فارسی هم ظاهرا نام – زبان مادرشوهر – دارد.
  • گیاهی که در فضاهای بزرگ‌تر و به صورت گسترده برای تولید اکسیژن می‌تواند استفاده شود. Money Plant

پس نوشت:

آژانس حفاظت محیط زیست دو گزارش جالب در مورد تجهیزات هواسازی محیط داخلی ساختمان‌ها دارد:

  1. اطلاعات کلی با عنوان تمیز کننده‌های هوای خانگی (Residential Air Cleaners) که به صورت خاص در مورد مشکلات تجهیزات الکترونیکی تصفیه‌ی هوا مواردی را بیان کرده است. تعویض مداوم فیلترها و از کارافتادن کارآیی دستگاه از این موارد است.
  2. گزارش دوم تحت عنوان Ozone Generators that are Sold as Air Cleaners که کمی حسایست برانگیز است. به خصوص در خصوص خطراتی که ظاهرا تولیدکننده‌های یون مثبت و اوزن می‌توانند داشته باشند.

یکی از جایگزین‌های تقریبا طبیعی برای تصفیه‌ی هوای خانه دستگاه Plant Air Purifier می‌تواند باشد.

چگونه با آلودگی هوا زنده‌ایم!

مدتی پیش، یعنی ۳ سال پیش آلودگی مشهود هوای تهران در پاییز موجب شد تا نوشته‌ای با عنوان چگونه آلودگی هوا را درک کنیم! بنویسم. امروز که عددها را مقایسه می‌کنم، به نظر می‌رسد سال‌های پیش هوای تهران در مقایسه با این روزها بسیار هم خوب بوده است. اطلاع رسانی در خصوص وضعیت هوای تهران احتمالا وظیفه‌ای است که سازمان‌هایی که باید این کار  را انجام دهند، با کمی خوشایند سازی آن را انجام می‌دهند. برداشت زیر که نظر شخصی و غیرقابل استناد من بر اساس اطلاعات عمومی و غیر تخصصی می‌باشد این گونه است:

920819-tehran-no2

توپوگرافی سطح آب‌ها و دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه پس از ۱۲ سالبرای مدت زیادی به خاطر حواشی اجتماعی دریاچه ارومیه به اخبار آن توجه نمی‌کردم. تصویر هفته پیش Earth Observatory نظرم را تغییر داد. تصویر اول متعلق به  مرداد‌ماه ۱۳۹۰ از دریاچه ارومیه است، تصویر دوم، مربوط به وضعیت این دریاچه در ۱۲ سال پیش است.

من در مورد اثراتی که از بین رفتن این دریاچه برای قسمت قابل توجهی از بوم زمین رقم خواهد زد، اطلاعاتی ندارم، اما به احتمال بسیار زیاد، قسمت زیادی از موجودات زنده، در آن نواحی دچار دگرگونی خواهند شد.

برنامه نقشه برداری سطح اقیانوس‌ها از فضا، در سال ۱۹۹۲ با ارسال ماهواره TOPEX/Poseidon آغاز به کار کرد. پس از آن Jason-1‌ و Jason-2 و به زودی Jason-3 وظیفه کنترل سطح و موقعیت آب‌های روی زمین را بر عهده دارند. هدف از این کار، کنترل میزان موجودی آب قابل استفاده در قسمت‌های مختلف زمین و همچنین کنترل عوارض تهاجمی مانند El Nino و La Nino است.

در کنار تمامی اطلاعاتی که برنامه OSTM در مورد اقیانوس‌ها جمع آوری می‌کند، مجموعه‌ی عظیمی از اطلاعات در مورد سایر دریاها و دریاچه‌های زمین نیز تولید می‌شود. بخش زیادی از این اطلاعات برای عموم مردم به صورت رایگان قابل استفاده و تحلیل است. یکی از اطلاعات، شامل داده‌هایی است که در مورد سطح تغیرات افزایشی و یا کاهشی دریاچه ارومیه قابل دسترس است. نمودار زیر روند کاهش عمق دریاچه ارومیه را بر اساس این داده‌ها نشان می‌دهد. همانطور که مشخص است، کاهش عمق دریاچه ارومیه و خشک شدن تدریجی آن بیش از ۸ سال است که به صورت قابل توجهی ادامه دارد و شاید با استفاده از چنین داده‌هایی امکان پیش‌گیری از مرگ این دریاچه امکان پذیر می‌بود.

تغییرات سطح آب دریاچه ارومیه

اقیانوس بانی

در دنیای مانیتورینگ نام‌های قدیمی و پر اداعای زیادی وجود دارند. Zenoss در کمتر از ۵ سال بی سر و صدا و با ایده‌های جالبی که داشته است به یکی از پویا ترین ابزارها و خوش‌کاربردترین آن‌ها تبدیل شده است. اتفاق جالبی که افتاده است، انتخاب زنوس برای یک پروژه ۲۵ساله پایش و پردازش اولیه‌ی داده‌های اقیانوسی است. این پروژه از ۲۰۱۴ آغاز خواهد شد و سنسورهای مختلفی که در اقیانوس‌ها وجود دارند، کنترل و پایش خواهند شد.

Scheduled to begin operations in 2014, the RSN component of the OOI Project is a 25-year-long project for exploration and scientific discovery in the Northeast Pacific Ocean led by the University of Washington. This networked system of ocean observing sensors will be interconnected by approximately 500 miles of electro-optical cable and is designed to operate continuously for 25 years, providing ten gigabits per second of telecommunications bandwidth and eight kilowatts of power to each primary instrumented site. After reviewing several network management solutions, the OOI engineers chose to rely on Zenoss because it provided the right mix of functionality, flexibility and most importantly, extensibility. To extend the capabilities of Zenoss, the OOI project engineers will use ZenPacks to 1) customize the GUI; 2) add new customized control options; 3) implement processes for a customized command and control protocol; and 4) implement customized data collectors for retrieving data from specialized targets such as other network management systems running in the observatory.

پروژه تحت نظر طرح رصد اقیانوس‌ها که آن نیز زیر نظر بنیاد ملی علوم NSF فعالیت می‌کند، راهبری خواهد شد. هر چند ۲۵ سال زمان بسیار زیادی است و هنوز تنها تصمیم برای اجرای آن شروع شده است، اما در آینده‌ای نه چندان دور یکی از نمونه‌های جالب علمی خواهد بود. نه تنها به خاطر اینکه یک موجود زنده (اقیانوس) مانند یک شبکه تحت نظر قرار خواهد گرفت، بلکه پروژه‌های جانبی جالبی نیز آن دور و بر می‌تواند شروع شود. تامین انرژی برای این سنسورها (حدود ۸ کیلو وات برای هر مجموعه سنسور)  دلیل واقعی خوبی برای استفاده از انرژی ‌های پایدار (مثل امواج، جذر و مد، آب‌های گرم زیراقیانوسی) است.

چگونه آلودگی هوا را درک کنیم!

هوای تهران مدتی است که بیش از اندازه آلوده شده است. خبرها و گزارش‌های مختلفی در این مورد منتشر می‌شود، اما وقتی اعداد این اخبار را درک نکنیم و آنچه که می‌شنویم با آنچه که این روزها در آسمان تهران می‌بینیم، تفاوت زیادی داشته باشد،  حتما بر میزان نگرانی‌مان از هوایی که تنفس می‌کنیم افزوده خواهد شد. این نوشته کوتاه، نتیجه جستجو‌های شخصی من به عنوان یک شهروند معمولی در مورد آلودگی هوای تهران است. ممکن است برداشت شخصی من از این جستجوها با واقعیت تفاوت داشته باشد. هوایی که امروز بر ما در تهران گذشت، شاید یکی از بدترین روز‌هایی بود که به خاطر دارم.

آلودگی هوای تهران در آذر ۸۹

آلودگی هوا چیست؟

آلودگی هوا بر اساس تعریف کوتا ویکیپدیا ناشی از تغییر در ویژگی‌های طبیعی جو براثر مواد شیمیایی، غباری یا عامل‌های زیست‌شناختی است. این تغییرات بر اثر آلاینده‌ها و گازهای گلخانه‌ایی اتفاق می‌افتد، که به علت‌های گوناگونی ممکن است ایجاد شوند. دانشگاه علوم پزشکی تهران، در نوشته‌ای کوتاه برخی از این آلاینده‌ها را این گونه فهرست کرده است:

۱- ذرات جامد (particulate matter): این ذرات از سد دفاعی طبیعی بدن عبور می کنند و به طور عمقی به ریه ها نفوذ و باعث تشدید آسم و اختلال عملکرد ریوی می شوند.
۲- ازن O3: این گاز از واکنش های شیمیایی در جو و تحت تاءثیر نور آفتاب تولید می شود و محرک قوی سیستم تنفسی است.
۳- دی اکسید نیتروژن NO2
۴- منواکسید کربن CO
۵- سرب
۶- دی اکسید گوگرد SO2
۷- سولفات ها و سولفیدهیدروژن
۸- آکرولئین  Acrolein (تشدید آسم )
۹- دیوکسین: دیوکسین باعث  تشدید اختلال در تکامل جنین و افزایش خطر سرطان می گردد.

برای بیان میزان آلایندها از شاخص استاندارد آلاینده‌ها یا همان PSI و برای بیان کیفیت هوا از شاخص کیفیت هوا یا همان AQI استفاده می‌شود. برای مشخص کردن این شاخص‌ها از رابطه‌هایی استفاده می‌شود که می‌توانید در سند Guidelines for the Reporting of Daily Air Quality – the Air Quality Index بیشتر در مورد آن‌ها مطالعه کنید. در جدول صفحه ۱۲ این سند، آمده است:

هوای تهران

شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، وظیفه برنامه‌ریزی، پژوهش و تحقیق در زمینه کاهش و کنترل آلودگی‌های زیست محیطی هوا و صدا در محیط‌های شهری و صنعتی را بر عهده دارد. گزارش‌های روزانه‌ای از جایی به اسم مرکز هماهنگی اطلاع رسانی آلودگی هوا در در این وب سایت درج می‌شود. به عنوان مثال، برای امروز این گزارش بر خلاف اخباری که در رسانه‌های رسمی درج شده است، نشان دهند وخیم‌تر شدن هوا نسبت به دیروز می‌باشد.

بررسی‌های دیگری مانند بررسی غلظت ذرات معلق و شاخص کیفیت هوا (AQI) در محدوده ی مرکزی شهر تهران نیز برای تهران انجام شده است. اگر به دنبال اطلاعات بیشتری هستید در مورد هوای مکزیکوسیتی و یا برنامه‌های بانک جهانی در مورد آلودگی هوا می‌توانید مطالعه کنید. ممکن است که شاخص تولید سرانه گاز CO2 برای ایران کم باشد، اما این شاخص از ۱۰ سال پیش تقریبا ۲ برابر شده است و برای هر ایرانی شاخ تولید سالانه به بیش از ۷ تن گاز مونوکسید کربن در سال ۲۰۰۷ رسیده است.

وضعیت هوای تهران

مطالب بالا مقدمه‌ای بود برای این قسمت. هوای تهران توسط شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با استفاده از برنامه AirWare از شرکت ESS کنترل می‌شود. خروجی‌های این برنامه نشان دهنده وضعیت هوای تهران و منبع اصلی اخبار در رسانه‌های مختلف رسمی کشور است و شاید معیار بسیاری از تصمیم‌گیری‌های دیگر نیز باشد. این برنامه با استفاده از نتایج ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا و پردازش داده‌ها نقشه‌هایی را از وضعیت فعلی آلودگی مدل‌سازی می‌کند. دسترسی به آخرین وضعیت کیفیت هوا برای همگان تا این لحظه فراهم شده است و می‌توانید از نتایج مطلع شوید. تنها جای سوالی که می‌ماند، اختلاف نتایج سایت ایرانی با سایت شرکت تولید کننده است. در وب سایت شرکت تولید کننده، تمامی اعداد تقریبا دو برابر میزانی است که در سایت ایرانی نمایش داده می‌شود. من نتیجه‌ای از این موضوع نمی‌توانم بگیریم به جز اینکه امیدوار باشم اشتباه کرده باشم.

نقشه‌ای که در وب سایت شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نمایش داده می‌شود:

نقشه‌ای که در وب سایت شرکت ESS از وضعیت آلودگی هوای تهران نمایش داده می‌شود:

امیدوارم که من اشتباهی کرده باشم، و هوای تهران واقعا چنین آلوده نباشد!