اقدام دیرهنگام برای گسترش شبکه‌های WI-FI عمومی

این مطلب بازنشر یادداشت اختصاصی تیر ۱۳۹۳ در وب‌سایت ITIRAN است که به مناسبت معرفی سرویس وای فای اول در شهریور ۱۳۹۵ بازنشر می‌کنم.

بیشتر از بیست سال است که شبکه‌های وای‌فای برای استفاده‌های عمومی و دسترسی به اینترنت در شهرهای بزرگ، برنامه‌ها و همایش‌ها استفاده می‌شوند. در دهه‌ی اخیر شبکه‌های Public WiFi در کلان شهرهای بزرگ با گسترش نیازهای کاربران موبایل برای دسترسی به پهنای باند بیشتر و تغییر سطح انتظارات آن‌ها، محبوبیت و رواج بیشتری پیدا کرده است. در چند سال اخیر ارایه خدمات وای‌فای از سوی شرکت‌های مخابراتی و اپراتورها به عنوان روش تسهیل کننده دسترسی (Mobile Data Offloading) کاربران موبایل به شبکه‌ی اینترنت مورد استفاده قرار گرفته است.

در کشور ما نیز استفاده از شبکه‌های وای‌فای عمومی بر خلاف سایر فنآوری‌های دسترسی بی‌سیم، تقریبا همزمان با شهرهای بزرگ دنیا پیشرفت کرده است. اما این فنآوری نیز درگیر مشکلات خاصی است که شاید مختص جامعه اطلاعاتی ایران باشد. شاید یکی از مهمترین مشکلات در این حوزه اقدام دیرهنگام سازمان قانون‌گذار برای ورود به این حوزه بوده است. متاسفانه ارایه خدمات WiFi عمومی در سطح شهرهای بزرگ ایران با بی‌نظمی و عدم حفظ کیفیت و امنیت مناسب برای کاربران مواجه است، که عدم رسیدگی مناسب به این موضوع و عدم ایجاد رقابت در میان ارایه دهندگان این خدمات ممکن است نتیجه‌های مانند تجربه‌های کاربران از انتظار برای استفاده از خدمات ۳G و ۴G را دوباره تکرار کند.

وضعیت قانونی ارایه خدمات وای‌فای عمومی در ایران

بر اساس مصوبه شماره ۴ جلسه شماره ۱۷۶ مورخ ۲۸/۰۷/۱۳۹۲ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی استفاده از فنآوری وای‌فای در باندهای فرکانسی ۲٫۴۰ GHz و ۵٫۸۰ GHz به دو دسته ارایه خدمات درون ساختمانی (InDoor) و برون ساختمانی (Outdoor) تقسیم شده است. این مصوبه شرایطی را برای ارایه خدمات WiFi برون ساختمانی بدین شرح مشخص کرده است:

  1. شرکت‎های ارایه کننده خدمات اینترنت با هماهنگی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی می‌توانند در مناطق روستایی و سایر نقاطی که شرکت‌های دیگر تمایلی به ارایه خدمات اینترنت ندارند با استفاده از فناوری WiFi نسبت به ارایه خدمات اینترنت به صورت برون ساختمانی (Outdoor) اقدام کنند.
  2. شرکت‌های ارایه کننده خدمات اینترنت تا پایان دوره حفاظت اپراتور سوم تلفن همراه به غیر از نقاط مندرج در بند ۱ مجاز به ارایه خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi به صورت برون ساختمانی (Outdoor) نمی‌باشند.
  3. سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی موظف است پس از ابلاغ این مصوبه از فعالیت‌های غیرمجاز ارایه خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi به صورت برون ساختمانی (Outdoor) جلوگیری به عمل آورد.
  4. شرکت خدمات ارتباطی رایتل می‌تواند در چارچوب پروانه صادره از فناوری WiFi برای ارایه خدمات موضوع پروانه اقدام کند.
  5. در هر صورت ثبت مشخصات کاربران و مشترکین استفاده کننده از خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi که روش آن به تایید سازمان خواهد رسید از سوی دارندگان پروانه و ارایه کنندگان خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi الزامی است.

وضعیت اجرایی ارایه خدمات وای‌فای عمومی در ایران

از سال‌های ابتدایی دهه ۸۰ شرکت‌های مختلفی به صورت رسمی و یا غیررسمی در محدوده‌های جغرافیایی مشخص شهری و یا صنعتی اقدام به ارایه خدمات WiFi نموده‌اند. از اواسط سال ۱۳۹۰ دو اپراتور بزرگ وایمکس نیز برای ارایه این سرویس اقدام نمودند. چتر وایمکس ایرانسل و شبکه وایمو شرکت ارتباطات مبین‌نت که هر دو چندین بار افتتاح و معرفی شده‎اند نمونه‌ای از تلاش‌های رسمی برای ارایه خدمات وای‌فای عمومی و قانونی هستند. هر دو پروژه با توجه به خلا قانونی از زمان آغاز، نتیجه مثبت بزرگ و قابل توجهی کسب نکرده‌اند. متاسفانه با وجود مشکلاتی که کاربران کنونی شبکه نسل سوم رایتل درگیر آن هستند، توسعه شبکه‌های وای‌فای عمومی بر اساس مصوبه اشاره شده تا پایان دوره حفاظت اپراتور سوم تلفن همراه در محیط‌های برون ساختمانی (Outdoor) در شهرها و سایر اماکن عمومی (مانند پارک‌ها، میادین و محیط‌های شهری) در اختیار اپراتور سوم قرار گرفته است.

به جز اپراتورهای مخابراتی رسمی کشور، از سال‌های دور شرکت‌های خصوصی و حتی کوچک نیز برای ارایه گسترده خدمات وای‌فای تلاش کرده‌اند. معمولا این تلاش‌ها با توجه به حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز و مدل درآمدی کند شبکه‌های وای‌فای پس از مدتی از عرصه خدمت محو شده‌اند. به جز توان مالی، همواره حساسیت‌هایی در خصوص امنیت کاربران در شبکه‌های وای‌فای ناشناس وجود دارد که می‌تواند موجب بی‌اعتمادی کاربران به شبکه‌های وای‌فای عمومی شود.

خدمات وای‌فای عمومی فرای شعار و تبلیغات

بیشتر مشکلات و موارد قانونی که در خصوص شبکه‌های وای‌فای مطرح شده است مربوط به محیط برون ساختمانی (Outdoor) می‌باشد و تنها چند شرط کوچک برای ارایه خدمات WiFi درون ساختمانی (InDoor) وجود دارد. بیشتر رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها و محیط‌های عمومی خود اقدام به راه‌اندازی محدود شبکه‌های وای‌فای برای مشتریان خود کرده‌اند و مشتریان (و همه ما) عادت کرده‌ایم در هنگام ورود به محیط جدید به دنبال اسم شبکه‌های WiFi آشنا بگردیم و یا از نزدیک‌ترین فرد آن محیط سراغ کلمه عبور را بگیریم. هر چند این موضوع می‌تواند دسترسی به شبکه‌ی اینترنت را آسان کند و بار هزینه‌های شبکه‌های GPRS و ۳G را از دوشمان بردارد، اما مخاطرات امنیتی برای کاربران تازه‌کار همیشه وجود خواهد داشت.

ایجاد شبکه‌های وای‌فای عمومی امن و پایدار می‌بایست به عنوان یک زیرساخت ارتباطی پرکاربرد نه تنها برای تبلیغ و افتتاح در نمایشگاه‌ها، بلکه برای ارایه خدمات با کیفیت به کاربران مورد توجه قرار گیرد.

۱۸۲۸ روز تا #ایران ۱۴۰۰

سال ۱۳۹۵ برای خیلی‌ها شروع دوران اقتصادی جدیدی در ایران به خاطر تغییرات سیاست خارجی و پیشرفت فضای کسب‌وکار شرکت‌های خصوصی در ایران است. فرهنگ کارآفرینی بعد از چندین سال تلاش برای دریافت سهمی از سرمایه‌گذاری‌ها در سال ۱۳۹۴ به بخشی از ادبیات سرمایه ایران (هر چند تازه وارد) تبدیل شده است. شرکت‌های بزرگ خوشه‌ای خصوصی بعد از سال‌ها انحصار طلبی دولتی‌ها، در حال پایدار شدن هستند و شاید بتوان انتظار داشت معنای واقعی Conglomerate خصوصی (از مدل غیر اختلاسی)  در سال ۱۳۹۵ آغاز شود. شاید برای تغییر وضعیت اقتصادی و ملموس شدن اقتصاد ایران به عنوان یک کشور در حال پیشرفت چند سالی زمان نیاز باشد و پایداری شرایط در سال‌های آتی عامل مهمی در این خصوص باشد. دوست داشتم برای شروع سال جدید یک برنامه خوب برای شروع مجدد نوشتن منظم داشته باشم و ایده‌ای که به ذهنم رسید ۲۶۰ هفته تا سال ۱۴۰۰ بود.

۱۸۲۸ روزی که تا شروع سال ۱۴۰۰ باقی مانده است فرصت خوبی برای تمرین ورود به ماراتن اقتصاد رقابتی و روبه رشد (شاید به عنوان یک قدرت اقتصادی جهانی) است. اگر زنده باشم، دوست دارم ۲۶۰ هفته تا سال ۱۴۰۰ را بهانه‌ای برای برگشت به بلاگ و کسب دانش بهتری از فضای کسب و کار مبتنی بر فناوری، قرار دهم. در توییتر هم احتمالا از هش‌تگ‌های #BizTech مثل گذشته و #Iran1400 استفاده خواهم کرد.  این ۱۸۲۸ روز را می‌توان این طور هم نوشت:

  • ۱۵۷،۹۳۹،۲۰۰ ثانیه
  • ۲،۶۳۲،۳۲۰ دقیقه
  • ۴۳،۸۷۲ ساعت
  • ۲۶۱ هفته و یک روز

امیدوارم تجربه‌های خوبی تا یکشنبه ۲۱ مارچ ۲۰۲۱ داشته باشم.

۹۴ با بستن درگاه‌های پرداخت می‌رود.

تاریخ سیاسی و اقتصادی ایران احتمالا در سال‌های آینده از سال ۱۳۹۴ به عنوان شروع جریان‌های تازه‌ای باید یاد کند. مهمترین تغییر امسال برجام و اتفاق‌های بعد از آن در ابعاد سیاسی بود. برجام زمینه‌ای بود برای تلاش‌های اقتصادی جدید و تغییر رویکرد سرمایه‌گذاران دنیا برای حضور در ایران.

تغییری که برای من بیشتر ملموس بود، شروع رشد تجارت الکترونیک و حضور شرکت‌های اینترنتی به عنوان بخشی از اقتصاد در ابتدای سال و جدی‌تر شدن رقابت در میانه‌های فصل سرد زمستان بود. شبیه‌سازی این زمان به انتهای دهه ۹۰ میلادی و اتفاق‌های شبیه آن در کشورهای توسعه‌یافته شاید درست نباشد اما امکان برخی مقایسه‌های جزیی را فراهم می‌کند. خرید و فروش شرکت‌های اینترنتی و خدمت‌محور در ایران از ابتدای امسال شروع شد و در اواخر بهار بسیاری از بانک‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری چندین‌بار در خصوص اندازه‌ی بازار و سهم اقتصادی شرکت‌های اینترنتی تحقیق کردند.

با جدی شدن رفع برخی تحریم‌های اقتصادی، و حضور سرمایه‌گذاران و غول‌های اقتصادی کسب‌وکار، نشانه خوب دیگری از بزرگ‌ شدن صنعت کسب‌و‌کار مبتنی بر اینترنت احساس شد. به جز جذابیت‌های بازار اینترنت برای من (به عنوان یک فعال تکنولوژی)، یکی از بهترین‌ ثمره‌های حرکت کسب‌وکارها به سمت تجارت الکترونیک، امکان وجود شفافیت مالی بهتر و انضباط مالیاتی است، که پیش زمینه پیشرفت اقتصادی است.

در آخرین روز کاری سال ۹۴، اتفاق مهمی افتاد که شاید بتوان امیدوار بود (به شرط ادامه درست و برنامه ریزی‌ شده) قدم موثری در اجبار کسب و کارهای اینترنتی به رعایت نظم مالی و شفافیت مالی در سال آینده برداشته خواهد شد. درگاه‌های پرداخت بدون مجوز (که صرفا داشتن مجوز کافی نیست) و بدون رعایت استانداردهای صنعت پرداخت‌ (به خاطر دور بودن بازار اینترنتی ایران از بازارهای جهانی به خاطر تحریم) نه تنها برای توسعه تجارت الکترونیک مفید نبودند، بلکه ابزاری برای سواستفاده و کسب درآمد پول کثیف بودند که در آخرین روزها مسدود شدند. هر چند این تجربه‌ی تلخ برای این ۱۰ تیم جوان (و پویا) درس سختی خواهد بود اما شاید بتواند با سواستفاده‌های جانبی این سایت‌ها مقابله کند. بدون شک این تیم‌های جوان به راحتی و کسب مجوز می‌توانند به سرعت به بازار برگردند اما باید حداقل‌های انضباط مالی برای آینده بهتر رعایت کنند.

photo285511606475010060

تصاحب Lantiq از سوی اینتل

بیشتر شرکت‌های بزرگ در حال برنامه ریزی برای چندسال آینده و کسب سهم بیشتری از بازار اینترنت اشیا هستند. گوگل با خرید ۳٫۲ میلیارد دلاری شرکت نست و این بار شرکت اینتل با خرید تولیدکننده آلمانی چیپ‌های Internet-of-Things هر دو سهم خوبی از این بازار خواهند داشت.

شرکت آلمانی Lantiq که پیش‌تر یکبار در سال ۲۰۰۹ با قیمتی در حدود ۲۸۰ میلیون دلار، مالک عوض کرده بود، این بار بخشی از دارایی شرکت اینتل است که احتمالا به عنوان روش سریع دسترسی به شبکه‎های Internet-Connected Gateway مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

تصاحب TWC از سوی کامکست

تقریبا یک سال از پیشنهاد نهایی کامکست برای خرید تایم وارنر کیبل گذشته است. این پیشنهاد ۴۵٫۲ میلیارد دلاری قرار بود اوایل سال ۲۰۱۵ نهایی شود. بخش‌های اصلی این پیشنهاد به این شرح است:

  • Deployment and Development of Advanced Services: Subscribers to Time Warner Cable will benefit from Comcast’s superior service reliability and best-in-class technology and services, such as the X1 Entertainment Operating System and Comcast’s VOD platform which provides 50,000 choices on TV and averages 400 million views each month (32 billion views since VOD’s 2003 launch). Comcast also offers 300,000 plus streaming choices on XfinityTV.com, and Xfinity TV mobile apps that offer 35 live streaming channels plus the ability to download to watch offline later.
  • Benefits of Scale: The transaction will generate significant cost savings and other efficiencies, which will ultimately benefit customers. Scale enables better customer experiences as demonstrated by Comcast. Our scale has enabled us to create industry leading products like the X1 Entertainment Operating System, increased Internet speeds, comprehensive communications and digital phone products and features, and home management. The scale will also make us a better competitor vis-à-vis national companies like DirecTV, DISH, Verizon, and AT&T.
  • Broadband Market Benefits: Comcast is a technology leader in broadband and customers will benefit from its commitment to invest in its high-speed data services. Comcast has increased Internet speeds 12 times in the past 12 years across its entire footprint, and led the industry in the deployment of DOCSIS 3.0. Additionally, Comcast has invested tens of billions of dollars in its network and continues to invest in it. Comcast will be investing hundreds of millions of dollars annually to improve Time Warner Cable’s networks, which will bring significant benefits to Time Warner Cable customers, including higher speeds and greater reliability. We also believe the transaction will enhance competition in the broadband market and extend broadband adoption.
  • Benefits for Business and Enterprise Customers: This transaction will allow Comcast increased ability to offer advanced services, like high-performance point-to-point and multi-point Ethernet services with the capacity to deliver cloud computing, to small and medium-size businesses, as well as backhaul services to wireless carriers. In addition, Comcast will be able to bring to Time Warner Cable business customers enhancements to their package of services that Time Warner Cable does not offer (e.g., hosted voice).
  • Benefits in Advertising: The transaction will combine complementary advertising platforms and channels and allow Comcast to offer broader and more valuable packages to advertisers. This is especially true in the very competitive and uniquely important New York advertising market.

اگر این خرید نهایی شود، Comcast با در اختیار گرفتن کاربران Time Warner Cable بزرگترین سرویس دهنده خدمات مخابراتی فیکس (کابلی) در آمریکای شمالی می‌شود. این موضوع برخی حساسیت‌ها در خصوص انحصارگرایی را از سوی FCC ایجاد کرده است. کامکست در یک بلاگ پست طولانی پاسخ‌هایی در خصوص عدم ایجاد انحصار در صورت خرید ارایه کرده است. قسمت جالب پاسخ کامکست به FCC نحوه‌ی استدلال در خصوص عدم ایجاد انحصار بود:

  • ۷۸% of households have the choice of at least three fixed broadband providers offering speeds of at least 3 Mbps, and 92% have two or more providers offering speeds of at least 10 Mbps.
  • Including wireless, 99% of households have the choice of at least three fixed or mobile broadband providers offering speeds of at least 3 Mbps, and approximately 98% have two or more choices offering speeds of at least 10 Mbps.
  • ۹۸٫۵% of our customers following the deal will have a choice between Comcast and one or more top 10 ILEC competitors – as well as wireless competitors.

قدم‌های ابتدایی توسعه محصول

تولید هر محصول و سرویسی در صنعت های مختلف ویژگی ها و روش های متفاوتی دارد. این روش ها در صنعت نرم افزار و خدمات اینترنتی بسیار پویا تر (و ریسک پذیر تر) از سایر صنعت هاست. تولید و توسعه محصولات جدید در صنایع غیر کامپیوتری به صورت سنتی سال هاست از هشت قدم ابتدایی پیروی می‌کند. (هر چند به نظر من صنایع مبتنی بر نرم افزار نیز به گونه‌ای از همین قدم‏‌ها استفاده می‌کنند.)

بر اساس مقاله ویکی‌پدیا با عنوان New product development درخت زیر را برای مرور راحت تر ایجاد کردم. نسخه‌ی آنلاین این تصویر را می‌توانید در سایت xMind ببینید.

توسعه محصول جدید - NPD

تصاحب AirWatch از سوی VMware

این هفته دو خرید (تصاحب) گران‌قیمت اتفاق افتاده است. اولین مورد فروش بخش تلفن‌های همراه موتورولا که پیش‌تر از سوی گوگل خریداری شده بود به شرکت Lenovo و دومی هم تصاحب ۱.۵۴ میلیارد دلاری شرکت مدیریت تجهیزات موبایل AirWatch از سوی شرکت VMWare.

ارتباط کوچکی بین این دو تصاحب وجود دارد.  اوایل تابستان امسال AirWatch واحد Mobility Services Platform شرکت موتورلا را به تصاحب درآورد. این خرید استراتژیک باعث شد شرکت AirWatch به یکی از بزرگترین شرکت‌هایی که خدمات مدیریت تجهیزات سیار (موبایل) را ارایه می‌دهند، تبدیل شود.

AirWatch Asset Tracking Dashboard

یکی از پیش‌بینی‌های گارتنر در سال ۲۰۱۲ بیان می‌کند تا پایان سال ۲۰۱۷ بیشتر از ۶۵٪ سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ ابزاری برای کنترل تجهیزات قابل حمل را در اختیار خواهند داشت. تا همین زمان، احتمالا ۹۰٪ محصولات سازمانی حداقل از ۲ سیستم‌عامل موبایل نیز پشتیبانی خواهند کرد. این بازار و فرصت بسیار بزرگ فرصت مناسبی برای شرکت‌های امنیتی است تا محصولاتی برای مدیریت تجهیزات موبایل (Mobile Device Management) تولید کنند. وضعیت AirWatch در میان سایر رقبا بسیار مناسب است.

249820_1

خرید ۱.۵۴ میلیارد دلاری که VMware برای تصاحب AirWatch انجام داده است، بزرگترین رقمی است که این شرکت تا به حال پرداخته است. کمتر از ۱۸ ماه پیش شرکت VMware یک خرید ۱.۲۵ میلیاردی دیگر نیز برای تصاحب Nicira انجام داده است. شرکت Nicira پدیدآورنده‌ی محصولات متن‌باز بزرگی مانند OpenFlow, OpenvSwitch, و OpenStack بوده است. بیش از ده‌هزار مشتری فعلی AirWatch و بیش از ۱.۲ میلیارد گوشی تلفن هوشمند تا پایان سال ۲۰۱۶ فرصت مناسبی برای گسترشی امپراطوری بزرگ EMC با استفاده از نفوذ VMware است. آقای Jonathan Chadwick توضیح جالبی برای این پرادخت بزرگ دارد:

With 1.28 billion smartphones and 665 million tablets expected to be in use by 2016, according to the market research firm Gartner (“Soon there will be more mobile devices than toothbrushes in this world,” Chadwick predicted with a chuckle), and PC sales steadily declining, VMware is essentially buying its way into the future.”

There’s a clear separation from being in pole position and following on,” Chadwick said. “AirWatch has a very wide customer spread — over 10,000 worldwide. They have significant penetration — financial services, government, healthcare. What was particular exciting is that they have nearly double the number of customers as their next competitor.”