اگر فیلترنت بماند

فرض کنیم به هر دلیلی، مجموعه‌ی حکومت دولت ایران تصمیم داشته باشد به روند فیلترینگ به شیوه‌ی فعلی ادامه دهد. اینکه این موضوع قانونی است یا خیر، در حوزه قانون‌گذاری و حقوقی قابل بحث است. امیدوارم نمایندگان محترم ملت، به وظیفه خود به درستی عمل کنند.
در ادامه افکار کمی پراکنده‌ام را در خصوص روش‌های حفظ اینترنت به عنوان مهمترین شبکه‌ی اطلاع‌رسانی خواهید خواند. این فهرست بدون اولویت نگارش شده است و شاید نیاز به بازبینی آتی داشته باشد:

تقویت سرویس‌های بومی

هرچند استفاده نابجا و پروژه‌های فرمایشی، مفاهیم بومی و ملی را نزد مردم سخیف کرده است، اما اولین قدم برای ایجاد محیط بهتر و پایدارتری از نظر کسب و کار در فضای آنلاین، تقویت سرویس‌های بومی با توجه به فضای فعلی است. در ابعاد جهانی (نه تنها خاورمیانه) ایران دارای سرویس‌های بومی قدرتمندی مانند خانواده‌های آپارات، اسنپ، دیجیکالا و ورزش۳ است. علت اینکه نام خانواده را برای هر کدام از این کسب و کارها استفاده کردم، گسترشی است که هر کدم از آن‌ها با استفاده از User Base خاص خویش و منابع مالی تزریقی ایجاد کرده‌اند. حال آنکه جذب سرمایه از محل درآمد بوده است و یا از طریق بنگاه‌های ملی دیگری تامین شده است. در فضای کسب و کار آنلاین (دیجیتال) تعداد کاربر اولین دارایی و گنج هر مجموعه حساب می‌شود و به جز نام‌های برده شده، سه اپراتور بزرگ کشور (همراه اول و ایرانسل و مخابرات ایران) نیز دارای اهمیت ویژه‌ای در این فضا هستند.
سرویس‌های بومی بزرگ، پرکاربر و قدرتمند از دو جهت اولین هسته پیشرفت برای گسترش فضای کسب و کار آنلاین هستند. اول، این بازیگران قدرتمند بومی، توانایی ریسک‌پذیری بالاتری نسبت به بسیاری از کسب و کارهای دیگر دارند. دوم، این کسب و کارها به عنوان یک مخزن دسترسی به کاربران نهایی، می‌توانند هسته‌ی مهمی بری صنایع داخلی و محصولات تولید داخل باشند.
از سوی دیگر، کسب و کارهای بزرگ بومی فعلی، نام‌های هیجان‌انگیزی برای شرکت‌های غیرایرانی هستند. دسترسی سریع به بازار و تعداد کاربران زیاد، می‌تواند روند جذب بازیگران خارجی در صنایع تولیدی داخل را به شدت تسریع بخشد.

تقویت جامعه‌ی حرفه‌ای مهندسان زیرساخت/اینترنت/وب

نیروی کار حرفه‌ای (از نظر سابقه و تخصص) یکی از معضلات بزرگ کسب و کارهای داخلی است. اگر نیروی کار شرکت‌ها را به چهار نوع نیروهای پشتیبان سازمان، فروش، مهندسان و مدیریتی تقسیم کنیم، کمبود نیروی مهندسی (فنی) بسیار قابل توجه و آسیب‌زننده است. نیروهای پشتیبان سازمان (مالی/انسانی/حقوقی) از بخش‌های مختلف قابل تامین است. نیروهای فروش به سرعت آموزش می‌بینند و رشد می‌کنند. نیروهای مدریتی نیز با کمی تلاش از سوی صاحبان کسب و کار قابل تربیت و به کارگیری هستند. اما کمبود نیروهای متخصص و حرفه‌ای در سمت‌های فنی و اجرایی آفت بزرگی است که بسیاری از کسب و کارها را دچار مشکل می‌کند و باعث بهره‌برداری از محصولات با کیفت کمتر و سرعت بسیار بسیار بیشتر نسبت به نرخ میانگین جهانی می‌شود.
در دنیا، شرکت‌های بزرگ با همراهی شهرداری‌ها و یا سازمان‌های عمومی این کار را به شیوه‌ای سازمان‌یافته انجام می‌دهند. تقویت User Groupها یکی از این روش‌هاست که سال‌های پیش در ایران باعث رشد نیروهای فنی لینوکس شد ولی در سال‌های اخیر با کمی افت مواجه شده است. استفاده از Python User Group (مانند TehPUG) و گسترش آن به سطح تمام شهرهایی که دارای دانشکده‌های فنی هستند یکی از روش‌های بسیار کم‌هزینه و موثر در این مورد است. این موضوع را می‌توان در خصوص Big Data و یا اوراکل و یا PHP و یا .Net Stack و یا Android به راحتی در سطح کشور گسترش داد.

ایجاد روحیه‌ی مشارکت در سطح سرویس‌های بومی

سرویس‌های بومی خصوصی، با توجه به ماهیت تجاری خویش ممکن است به سختی تمایل به ایجاد طرح‌های مشارکتی غیرانتفاعی داشته باشند. اما سرویس‌های بومی بسیاری در داخل کشور وجود دارد، که با استفاده از هم‌افزایی و البته استفاده از پتانسیل‌های موجود در سطح زیرساخت فنی کشور، می‌توانند مشارکت کاربران را جلب کنند و همین‌طور ایجاد منفعت مالی برای مشارکت‌کنندگان نمایند. از طرح‌های CSR مشارکتی گرفته، تا طرح‌های تکمیل اظهارنامه‌های مالیاتی نمونه‌ای از کارهایی است که به سادگی در سطح وزارت‌خانه‌ها/سازمان‌ها و شهرداری‌ها می‌توان اجرا کرد.

توسعه‌ی فضای کسب و کار آنلاین به سمت شهرهای کوچک

دسترسی به اینترنت پرسرعت در سطح بسیاری از شهرهای کوچک و حتی شهرستان‌ها به شدت گسترش یافته است. کسب و کارهای کوچک بومی (محلی) در این اماکن می‌توانند به عنوان یک بازوی مدرن برای صنایع محلی (چه صنعتی و چه دستی و چه توریستی) قدرت‌نمایی کنند. هزینه راه‌اندازی این کسب و کارها بسیار پایین خواهد بود و ریسک‌پذیری بالایی در مقابل شکست می‌توانند داشته باشند.
همین‌طور در کنار خانه‌های بوم‌گردی که یکی از اجزای حیاتی احیای توریسم محلی می‌باشند، توامندسازی آنلاین این کسب و کارها (چه از طریق پلتفرم‌های کشوری و چه سایت‌های محلی) ضریب نفوذ و جذب نقدینگی را برای این اماکن افزایش خواهد داد.

توسعه‌ی جدی‌تر فضای بازی و سرگرمی آنلاین

فضای بازی و سرگرمی آنلاین یکی از اولین نقطه‌های تماس نسل جدید با اینترنت و همین‌طور یکی از ساده‌ترین روش‌های تغییر عادت در میان مصرف‌کننده عادی است. بازی‌سازی و سرگرمی مخصوصا در میان نقاط جمعیتی که خارج از شهرهای بزرگ هستند، یکی از بهترین روش‌ها برای تولید ثروت و کسب درآمد است.

روند الزام کسب و کارهای بزرگ به پیاده‌سازی تحول دیجیتال

یکی از مشکلات کسب و کارها در کشور، عدم حضور رسمی شرکت‌های مشاوره و حسابرسی بزرگ در ایران است. در دنیا مشاوران جوان و یا میانسال از Deloitte، PwC، EY، KPMG، BCG و یا McKinsey موتور اولیه‌ی بسیاری از تغییرات در سازمان‌های بزرگ و تیم سازی در سازمان‌های کوچک‌تر هستند. با توجه به عدم حضور رسمی این شرکت‌ها و عدم وجود بازار مناسب برای آن‌ها، یکی از روش‌های میانبر ایجاد سازوکارهای تحول دیجیتال در سطح سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ است تا بدین شیوه علاوه بر ایجاد بهبود در شرکت‌های بزرگ نیروهای انسانی کارآمد نیز تربیت و به سطح جامعه تزریق شود. هر چند این مسیر ممکن است کمی طولانی مدت باشد، اما زنجیره‌وار می‌تواند در سطح عمومی تاثیر خود را نشان دهد.

نگاه حرفه‌ای تر به امنیت اطلاعات

فضای حاکم بر ایران همواره باعث شده است امنیت اطلاعات به همراه دید حاکمیتی همراه باشد. تخصص امنیت اطلاعات و همین‌طور الزامات صحیح امنیتی در کسب و کارهای اینترنتی علاوه بر افزایش ضریب پایداری باعث افزایش کیفیت و بهبود ریزه‌کاری‌ها در سطح سازمان و مدیریت بهتر ریسک‌ها خواهد شد. تربیت متخصصین امنیت اطلاعات و همین‌طور نگاه غیر حاکمیتی به امنیت اطلاعات می‌تواند باعث رشد کسب و کارها و امکان حضور آن‍ها در فضای بین‌المللی را ایجاد نماید.

 

نمایشگاه‌نگاری یک کاغذگریز

چندسالی بود که نمایشگاه کتاب نمی‌رفتم و البته در سال‌های قبل هم معمولا خرید قابل توجهی از نمایشگاه کتاب تهران نداشتم. من تخصصی در صنعت کتاب و نشر کاغذی ندارم و در حوزه ادب و هنر هم سررشته‌ای ندارم. کتاب‌هایی که می‌خونم رو به سختی انتخاب می‌کنم و جمله ” هر کتابی ارزش یکبار خواندن را دارد” رو یکی از احمقانه‌ترین جملات می‌دانم. امروز در روزهای آخر سی و یکمین نمایشگاه کتاب تهران، چند ساعتی رو در نمایشگاه سپری کردم و تلاش کردم بیشتر بخش‌ها رو قدم‌زنان ببینم. در چند راهرو هم وقت بیشتری سپری کردم و چندتا از کتاب‌ها رو ورق زدم.

مهمترین موضوعی که در کل نمایشگاه برایم جالب بود، وجود قابل توجه بازدیدکنندگان با انگیزه و هدفمند بود. دخترها و پسرهای دهه هفتادی و چندگروه دهه هشتادی، سیاهه به دست و به دنبال غرفه‌های مورد علاقشون. صف کشیدن‌ها در باجه‌ها اطلاعات و کیوسک‌ها برای جستجو در فهرست کتاب‎ها (که البته آنلاین و از طریق اپلیکیشن) هم در دسترس است. در کنار جوان‌ترها هم خانم‌ها و آقایان جستجوگر با تعداد کمتری همچنان در میان تماشاچی‌ها وجود داشتند.

نکته دلگرم کننده هم بخش کودکان و حضور بچه‌ها بود. البته که می‌توانست خیلی بهتر باشد و حداقل از نظر بصری (و کمی امکانات) بیشتر برای بچه‌ها خاطره‌ی خوبی ایجاد کند.

بیش از نیم‌میلیون عنوان کتاب

بر اساس تعداد نتایج جستجو در سایت نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، چیزی در حدود ۵۰۶هزار عنوان کتاب فهرست شده است. البته با چند جستجو می‌توان فهمید داده‌ها خیلی دقیق نیستند و کتاب‌های زیادی به دلایل مختلف (و حتی بی دلیل!) چندین بار تکرار شده‌اند. بر اساس صفحات جستجو، دسته‌بندی تعداد کتاب‌ها به این صورت است:

  • تعداد عنوان کتاب‌های فارسی: ۳۶۰,۴۶۵
  • تعداد عنوان کتاب‌های خارجی (به جز عربی): ۱۲۱,۱۰۵
  • تعداد عنوان کتاب‌های عربی: ۲۵,۲۴۳

همینطور بر اساس فهرست تعداد ناشران برابر ۲,۲۸۳ است.

در میان عناوین کتاب‌ها، بر اساس برداشت اولیه، این کلمات را جستجو کردم:

  • قرآن: ۵,۵۳۲
  • اسرائیل: ۵۵+۷ (اسراییل)
  • تغذیه: ۱,۲۰۳
  • رژیم: ۲۵۷
  • سلامت: ۱,۰۸۷

البته باز هم تصویر زیر نمونه‌ای است که این اعداد خیلی به تنهایی قابل اعتماد نیستند. به عنوان مثال یک عنوان کتاب سه بار در چاپ سال‌های انتشار مختلف تکرار شده است. افزایش قیمت دوبرابری هم جالب است که البته خیلی زیاد به نظر نمیریسد.

پنجاه‌هزار عنوان داستان

فهرست مشخصی از موضوعات پیدا نکردم، و البته خیلی نامرتب به نظر می‌رسید، این اعداد به نظرم جالب رسید:

  • موضوع: داستان مذهبی ۶۹۴
  • موضوع: داستان ۵۱,۲۹۵ (زیاده واقعا)
  • موضوع: کودک ۶۸۳ (البته حتما کلمه مناسبی جستجو نکردم، باید خیلی بیشتر از این تعداد باشد.)

بیشتر از نیمی از کتاب‌ها هم قیمت یک پیتزای خوب

این جمله یک تناقض مهم رو همراهی می‌کنه. به نظر شخصی من، حداقل در چند موردی که کتاب‌ها رو ورق زدم، هم قیمتی یک پیتزای خوب، کتاب خوب رو همراهی نمی‌کند. تعداد زیادی از کتاب‌هایی که ورق زدم جمله‌بندی‌های غیرقابل فهم و عجیب و غریب داشتند. تاکید می‌کنم از صنعت کتاب و چاپ کاغذی سررشته‌ای ندارم، ولی این تعداد عنوان با قیمت کمتر از شش‌هزار تومان، بخشی از کیفیت از دست‌رفته نمایشگاه رو شاید بتوان واشکافی کند.

  • کمتر از ۶ هزار تومان: ۱۲۶,۹۶۶
  • کمتر از ۳۰ هزار تومان: ۲۴۰,۷۶۶
  • بیشتر از ۳۶ هزار تومان: ۱۶,۴۷۲
  • بیشتر از ۸۰ هزار تومان: ۲,۴۸۶

و البته باز هم تکرار عناوین با شابک یکتا و سال چاپ متفاوت، اما اینبار قیمت یکسان وجود دارد.

 

چاپ سال ۱۳۹۷ نداریم

البته شاید نحوه‌ی کارکرد جستجوی سایت نمایشگاه روش خاصی داشته باشد، ولی ظاهرا کتاب چاپ امسال، در نمایشگاه امسال، نداریم. کمتر از ۲۰درصد کتاب‌ها سال نشر از ۱۳۹۶ دارند و بسیار خنده‌دار کتاب‌های تخصصی است که برای چندین سال پیش هستند.

  • سال انتشار تا ۱۳۹۱: ۴۸,۱۵۲
  • سال انتشار تا ۱۳۹۳: ۱۵۷,۳۳۴
  • سال انتشار از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷: ۱۹۱,۵۳۸
  • سال انتشار تا ۱۳۹۶: ۷۰,۶۱۴
  • سال انتشار تا ۱۳۹۷: ۰

این یکی از خنده‌دار ترین نمونه‌هاست. آموزش تخصصی نرم‌افزار تخصصی که برای ۶ سال پیش است. Rhinoceros 3D دچار تغییرات و بهبودهای اساسی و مهمی در این سال‌ها شده است. چرا باید یک کتاب با این وضعیت اجازه حضور در نمایشگاه داشته باشد؟

 

در مورد داستان خنده‌دار کتاب‌های خارجی هم چیزی ننویسم بهتره. این مرور مختصری بود برای مطلب دیگری که امیدوارم نوشته شود.

دوازدهمین ژوئیه!

از امروز تقریبا ۲۴۶ هفته تا ایران۱۴۰۰ باقی‌مانده است. ۴ سال و ۸ ماه. چهار سال پیش خاطره‌ اولین استخدام را در سال هشتم نوشتم. هنوز هم مثل همیشه از رییس خوبم آقای کیاری خاطره‌های خوب و لذت بخش دارم. رییس عزیز فرانسه درس خونده بود و فرانسوی فکر می‌کرد و همین اختلاف بین انگلیسی نیمچه نمیه من و عادات فرانسوی ایشان درس‌های خوبی داشت. همیشه چیزی که ما فکر می‌کنیم درست نیست و زاویه نگاه کردن خیلی وقت‌ها نحوه‌ی قضاوت رو تغییر می‌ده. ژوییه یا ژوئیه یا ژولای یا جولای یا مرداد فرقی نمی‌کنه. مهم یک ماه گرم و شاد تابستانی هست که باید برای پاییز برنامه‌ریزی کرد.

فکر می‌کنم سیزدهمین سال قشنگ کاری رو باید با بیشتر دونستن در مورد کارهام و خطاهام شروع کنم و چی‌ بهتر از نوشتن در موردشون. توی این چند سال اخیر تعداد انگشت شماری از بلاگ‌های قدیمی باقی مونده و شبکه‌های اجتماعی جای خیلی حرف‌ها رو گرفته. نوشتن (آن هم به سبک خودمانی) ارزش و لذت بسیار بیشتری حداقل برای من داره. سالگرد دوازدهمین سال رو کمی زودتر با شروع ماه جولای دوست‌داشتنی شروع می‌کنم.

۱۸۲۸ روز تا #ایران ۱۴۰۰

سال ۱۳۹۵ برای خیلی‌ها شروع دوران اقتصادی جدیدی در ایران به خاطر تغییرات سیاست خارجی و پیشرفت فضای کسب‌وکار شرکت‌های خصوصی در ایران است. فرهنگ کارآفرینی بعد از چندین سال تلاش برای دریافت سهمی از سرمایه‌گذاری‌ها در سال ۱۳۹۴ به بخشی از ادبیات سرمایه ایران (هر چند تازه وارد) تبدیل شده است. شرکت‌های بزرگ خوشه‌ای خصوصی بعد از سال‌ها انحصار طلبی دولتی‌ها، در حال پایدار شدن هستند و شاید بتوان انتظار داشت معنای واقعی Conglomerate خصوصی (از مدل غیر اختلاسی)  در سال ۱۳۹۵ آغاز شود. شاید برای تغییر وضعیت اقتصادی و ملموس شدن اقتصاد ایران به عنوان یک کشور در حال پیشرفت چند سالی زمان نیاز باشد و پایداری شرایط در سال‌های آتی عامل مهمی در این خصوص باشد. دوست داشتم برای شروع سال جدید یک برنامه خوب برای شروع مجدد نوشتن منظم داشته باشم و ایده‌ای که به ذهنم رسید ۲۶۰ هفته تا سال ۱۴۰۰ بود.

۱۸۲۸ روزی که تا شروع سال ۱۴۰۰ باقی مانده است فرصت خوبی برای تمرین ورود به ماراتن اقتصاد رقابتی و روبه رشد (شاید به عنوان یک قدرت اقتصادی جهانی) است. اگر زنده باشم، دوست دارم ۲۶۰ هفته تا سال ۱۴۰۰ را بهانه‌ای برای برگشت به بلاگ و کسب دانش بهتری از فضای کسب و کار مبتنی بر فناوری، قرار دهم. در توییتر هم احتمالا از هش‌تگ‌های #BizTech مثل گذشته و #Iran1400 استفاده خواهم کرد.  این ۱۸۲۸ روز را می‌توان این طور هم نوشت:

  • ۱۵۷،۹۳۹،۲۰۰ ثانیه
  • ۲،۶۳۲،۳۲۰ دقیقه
  • ۴۳،۸۷۲ ساعت
  • ۲۶۱ هفته و یک روز

امیدوارم تجربه‌های خوبی تا یکشنبه ۲۱ مارچ ۲۰۲۱ داشته باشم.