اقدام دیرهنگام برای گسترش شبکه‌های WI-FI عمومی

این مطلب بازنشر یادداشت اختصاصی تیر ۱۳۹۳ در وب‌سایت ITIRAN است که به مناسبت معرفی سرویس وای فای اول در شهریور ۱۳۹۵ بازنشر می‌کنم.

بیشتر از بیست سال است که شبکه‌های وای‌فای برای استفاده‌های عمومی و دسترسی به اینترنت در شهرهای بزرگ، برنامه‌ها و همایش‌ها استفاده می‌شوند. در دهه‌ی اخیر شبکه‌های Public WiFi در کلان شهرهای بزرگ با گسترش نیازهای کاربران موبایل برای دسترسی به پهنای باند بیشتر و تغییر سطح انتظارات آن‌ها، محبوبیت و رواج بیشتری پیدا کرده است. در چند سال اخیر ارایه خدمات وای‌فای از سوی شرکت‌های مخابراتی و اپراتورها به عنوان روش تسهیل کننده دسترسی (Mobile Data Offloading) کاربران موبایل به شبکه‌ی اینترنت مورد استفاده قرار گرفته است.

در کشور ما نیز استفاده از شبکه‌های وای‌فای عمومی بر خلاف سایر فنآوری‌های دسترسی بی‌سیم، تقریبا همزمان با شهرهای بزرگ دنیا پیشرفت کرده است. اما این فنآوری نیز درگیر مشکلات خاصی است که شاید مختص جامعه اطلاعاتی ایران باشد. شاید یکی از مهمترین مشکلات در این حوزه اقدام دیرهنگام سازمان قانون‌گذار برای ورود به این حوزه بوده است. متاسفانه ارایه خدمات WiFi عمومی در سطح شهرهای بزرگ ایران با بی‌نظمی و عدم حفظ کیفیت و امنیت مناسب برای کاربران مواجه است، که عدم رسیدگی مناسب به این موضوع و عدم ایجاد رقابت در میان ارایه دهندگان این خدمات ممکن است نتیجه‌های مانند تجربه‌های کاربران از انتظار برای استفاده از خدمات ۳G و ۴G را دوباره تکرار کند.

وضعیت قانونی ارایه خدمات وای‌فای عمومی در ایران

بر اساس مصوبه شماره ۴ جلسه شماره ۱۷۶ مورخ ۲۸/۰۷/۱۳۹۲ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی استفاده از فنآوری وای‌فای در باندهای فرکانسی ۲٫۴۰ GHz و ۵٫۸۰ GHz به دو دسته ارایه خدمات درون ساختمانی (InDoor) و برون ساختمانی (Outdoor) تقسیم شده است. این مصوبه شرایطی را برای ارایه خدمات WiFi برون ساختمانی بدین شرح مشخص کرده است:

  1. شرکت‎های ارایه کننده خدمات اینترنت با هماهنگی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی می‌توانند در مناطق روستایی و سایر نقاطی که شرکت‌های دیگر تمایلی به ارایه خدمات اینترنت ندارند با استفاده از فناوری WiFi نسبت به ارایه خدمات اینترنت به صورت برون ساختمانی (Outdoor) اقدام کنند.
  2. شرکت‌های ارایه کننده خدمات اینترنت تا پایان دوره حفاظت اپراتور سوم تلفن همراه به غیر از نقاط مندرج در بند ۱ مجاز به ارایه خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi به صورت برون ساختمانی (Outdoor) نمی‌باشند.
  3. سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی موظف است پس از ابلاغ این مصوبه از فعالیت‌های غیرمجاز ارایه خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi به صورت برون ساختمانی (Outdoor) جلوگیری به عمل آورد.
  4. شرکت خدمات ارتباطی رایتل می‌تواند در چارچوب پروانه صادره از فناوری WiFi برای ارایه خدمات موضوع پروانه اقدام کند.
  5. در هر صورت ثبت مشخصات کاربران و مشترکین استفاده کننده از خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi که روش آن به تایید سازمان خواهد رسید از سوی دارندگان پروانه و ارایه کنندگان خدمات اینترنت مبتنی بر فناوری WiFi الزامی است.

وضعیت اجرایی ارایه خدمات وای‌فای عمومی در ایران

از سال‌های ابتدایی دهه ۸۰ شرکت‌های مختلفی به صورت رسمی و یا غیررسمی در محدوده‌های جغرافیایی مشخص شهری و یا صنعتی اقدام به ارایه خدمات WiFi نموده‌اند. از اواسط سال ۱۳۹۰ دو اپراتور بزرگ وایمکس نیز برای ارایه این سرویس اقدام نمودند. چتر وایمکس ایرانسل و شبکه وایمو شرکت ارتباطات مبین‌نت که هر دو چندین بار افتتاح و معرفی شده‎اند نمونه‌ای از تلاش‌های رسمی برای ارایه خدمات وای‌فای عمومی و قانونی هستند. هر دو پروژه با توجه به خلا قانونی از زمان آغاز، نتیجه مثبت بزرگ و قابل توجهی کسب نکرده‌اند. متاسفانه با وجود مشکلاتی که کاربران کنونی شبکه نسل سوم رایتل درگیر آن هستند، توسعه شبکه‌های وای‌فای عمومی بر اساس مصوبه اشاره شده تا پایان دوره حفاظت اپراتور سوم تلفن همراه در محیط‌های برون ساختمانی (Outdoor) در شهرها و سایر اماکن عمومی (مانند پارک‌ها، میادین و محیط‌های شهری) در اختیار اپراتور سوم قرار گرفته است.

به جز اپراتورهای مخابراتی رسمی کشور، از سال‌های دور شرکت‌های خصوصی و حتی کوچک نیز برای ارایه گسترده خدمات وای‌فای تلاش کرده‌اند. معمولا این تلاش‌ها با توجه به حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز و مدل درآمدی کند شبکه‌های وای‌فای پس از مدتی از عرصه خدمت محو شده‌اند. به جز توان مالی، همواره حساسیت‌هایی در خصوص امنیت کاربران در شبکه‌های وای‌فای ناشناس وجود دارد که می‌تواند موجب بی‌اعتمادی کاربران به شبکه‌های وای‌فای عمومی شود.

خدمات وای‌فای عمومی فرای شعار و تبلیغات

بیشتر مشکلات و موارد قانونی که در خصوص شبکه‌های وای‌فای مطرح شده است مربوط به محیط برون ساختمانی (Outdoor) می‌باشد و تنها چند شرط کوچک برای ارایه خدمات WiFi درون ساختمانی (InDoor) وجود دارد. بیشتر رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها و محیط‌های عمومی خود اقدام به راه‌اندازی محدود شبکه‌های وای‌فای برای مشتریان خود کرده‌اند و مشتریان (و همه ما) عادت کرده‌ایم در هنگام ورود به محیط جدید به دنبال اسم شبکه‌های WiFi آشنا بگردیم و یا از نزدیک‌ترین فرد آن محیط سراغ کلمه عبور را بگیریم. هر چند این موضوع می‌تواند دسترسی به شبکه‌ی اینترنت را آسان کند و بار هزینه‌های شبکه‌های GPRS و ۳G را از دوشمان بردارد، اما مخاطرات امنیتی برای کاربران تازه‌کار همیشه وجود خواهد داشت.

ایجاد شبکه‌های وای‌فای عمومی امن و پایدار می‌بایست به عنوان یک زیرساخت ارتباطی پرکاربرد نه تنها برای تبلیغ و افتتاح در نمایشگاه‌ها، بلکه برای ارایه خدمات با کیفیت به کاربران مورد توجه قرار گیرد.

آخرهفته با بیت‌کوین

مدت زیادی از حضور بیت‌کوین و انواع مختلف واحدهای پولی مجازی (و کمی رمزگذاری شده) در فضای اینترنت گذشته است. بازاری به اندازه نزیک به ۵ میلیارد دلار (در آذرماه ۱۳۹۳) بیش از ۱۰۰ هزار تبادل پولی به زودی بیت‌کوین را تبدیل به یک ابزار مفید برای فضای آنلاین خواهد کرد. اسلاید “مقدمه آخرهفته‌ای برای بیت‌کوین” فقط شامل چند نمودار و عدد است که کمی اهمیت این موضوع را ملموس‌تر می‌کند. لطفا از An Introduction to BitCoin and Cryptocurrency Ecosystem بازدید کنید.

گروه‌های تمرکز آنلاین

استفاده از گروه‌های تمرکز یکی از روش‌های سنتنی تحقیقات کیفی بازار و سنجش رفتار مشتریان، کاربران و متخصصان در خصوص محصولات ، خدمات، ایده‌ها و تبلیغات است. هر چند این موضوع در ایران  در هیچ زمانی جدی دنبال نشده است، اما شاید گروه‌های تمرکز آنلاین در فضای کسب و کار جدید ایران جایگاهی داشته باشند. هر چند به نظر شخصی من شبکه‌های اجتماعی و تعاملاتی که به صورت خودجوش در شبکه‌هایی مانند توییتر و فیس‌بوک انجام می‌شود از بسیاری از Focus Group‌ها موثرتر است.  چند اسلاید فقط برای آشنایی با موضوع گروه‌های تمرکز آنلاین را می‌توانید در An introduction to Online Focus Group مشاهده کنید.

Scrum Task Board

اولین بار که اینجا از متدولوژی Agile نوشته شد هفت سال می‌گذرد. در این هفت سال روش‌های چابکی در صنعت نرم افزار ایران بسیار رایج تر شده اند و بسیاری از سازمان‌ها هم از روش‌های سنتی کمی دورتر شده اند. اسکرام بوردها یا تابلوهای وظایف اسکرام هر چند نقش بنیادینی در پیاده سازی روش اسکرام ندارند، اما به خاطر تغییری که در محیط کار ایجاد می‌کنند می‌توانند انگیزه‌ای برای توجه بیشتر به روش‌های چابکی شوند.

من قالب اسکرام بورد زیر را برای سایز A0 (118 cm x 84cm)  آماده کرده‎ام. می‌توانید با کلیک بر روی تصویر سایز اصلی آن را داشته باشید و در دفاتر فنی چاپ کنید. برای استفاده با ماژیک می‌توانید از دفتر چاپ بخواهید آن را لمینت مات کند.

Scrum Task Board

قدم‌های ابتدایی توسعه محصول

تولید هر محصول و سرویسی در صنعت های مختلف ویژگی ها و روش های متفاوتی دارد. این روش ها در صنعت نرم افزار و خدمات اینترنتی بسیار پویا تر (و ریسک پذیر تر) از سایر صنعت هاست. تولید و توسعه محصولات جدید در صنایع غیر کامپیوتری به صورت سنتی سال هاست از هشت قدم ابتدایی پیروی می‌کند. (هر چند به نظر من صنایع مبتنی بر نرم افزار نیز به گونه‌ای از همین قدم‏‌ها استفاده می‌کنند.)

بر اساس مقاله ویکی‌پدیا با عنوان New product development درخت زیر را برای مرور راحت تر ایجاد کردم. نسخه‌ی آنلاین این تصویر را می‌توانید در سایت xMind ببینید.

توسعه محصول جدید - NPD

نمایش استاندارد تاریخ و زمان – ISO 8601

روش‌های زیادی برای نمایش تاریخ و زمان وجود دارد. در روش‌هایی که برای انسان‌ها قابل درک است، سه ترکیب عمده وجود دارد، که آن‌ها را به اختصار با یکی از سه حالت YMD وDMYو  MDY نمایش می‌دهند. کشورهای مختلف یکی از این سه حالت (و یا بیشتر) را به صورت عمومی مورد استفاده قرار می‌دهند. نمایش تاریخ‌ خورشیدی و روش نگارش رایج در ایران YYYYMMDD است. هر چند استفاده نادرست از سال‌های دورقمی نیز رواج دارد.

در موقعیت‌های مختلف ممکن است این روش‌های نگارشی مختلف باعث سردرگمی و حتی اشتباه شوند، به خصوص اگر تاریخی برای آدم‌هایی در جاهای مختلف دنیا مهم است.  برای رفع این مشکل یک استاندارد مقبول با نام Data elements and interchange formats — Information interchange — Representation of dates and times وجود دارد.

روش واحد نمایش تاریخ و زمان بر اساس ISO 8601

استاندارد ISO 8601 برای نمایش تاریخ و زمان با استفاده از ارقام در یک فرمت جهانی یک روش نمایش واحد را بیان می‌کند. بیشتر برنامه‌های کامپیوتری (از نوع سیستمی) و سیستم‌های مدرن استاندارد برای نمایش تاریخ از این فرمت استفاده می‌کنند. نحوه‌ی نمایش استاندارد تاریخ و زمان بر اساس ISO 8601 به صورت خیلی خلاصه به این صورت است. این نمایش مربوط به اولین روز ماه مارس سال ۲۰۱۴ می‌باشد.

Date: ۲۰۱۴-۰۳-۰۱
Combined date and time in UTC: ۲۰۱۴-۰۳-۰۱T23:16:46+00:00
۲۰۱۴-۰۳-۰۱T23:16:46Z
Week: ۲۰۱۴-W09
Date with week number: ۲۰۱۴-W09-6
Ordinal date: ۲۰۱۴-۰۶۰

ادامه‌ی خواندن

چگونه هوای سالم و تازه داشته باشیم!

در نوشته‌های قبلی در مورد درک بهتری از آلودگی هوای تهران و همینطور وضعیت بسیار ناسالمی که این روزها هوای تهران با آن مواجه شده است، نوشته‌ام.

یک تحقیق بسیار قدیمی اما ظاهر کارآمد از ناسا با عنوان A study of interior landscape plants for indoor air pollution abatement یا مطالعه‌ای بر روی گیاهان قابل استفاده در داخل ساختمان به جهت کاهش آلودگی هوا وجود دارد که تعدادی از گیاهان بررسی کرده است. در مجموع در حدود ۱۵ گیاه و در نهایت ۱۰ گیاه را معرفی کرده است، که در طول این سال‌ها ظاهرا تغییری بر روی این تحقیق انجام نشده است. صفحه‌ای در ویکیپدیا با عنوان فهرست گیاهان تصفیه‌کننده‌ی هوا وجود دارد که اطلاعات بیشتری در مورد این گیاهان نشان می‌دهد.

و در آخر یک ویدیو کوتاه از TED که تجربه‌ی استفاده از سه گیاه رایج‌تر را در یک ساختمان شلوغ در دهلی‌نو  بیان می‌کند. آمارهای جالبی بود، بیش از ۵۰درصد کاهش در ناراحتی‌های چشمی در محل کار!

  • گیاهی که در سالن‌ها می‌تواند استفاده شود – Areca Palm
  • گیاهی که در اتاق خواب و استراحت می‌تواند استفاده شود. – Sansevieria trifasciata – فارسی هم ظاهرا نام – زبان مادرشوهر – دارد.
  • گیاهی که در فضاهای بزرگ‌تر و به صورت گسترده برای تولید اکسیژن می‌تواند استفاده شود. Money Plant

پس نوشت:

آژانس حفاظت محیط زیست دو گزارش جالب در مورد تجهیزات هواسازی محیط داخلی ساختمان‌ها دارد:

  1. اطلاعات کلی با عنوان تمیز کننده‌های هوای خانگی (Residential Air Cleaners) که به صورت خاص در مورد مشکلات تجهیزات الکترونیکی تصفیه‌ی هوا مواردی را بیان کرده است. تعویض مداوم فیلترها و از کارافتادن کارآیی دستگاه از این موارد است.
  2. گزارش دوم تحت عنوان Ozone Generators that are Sold as Air Cleaners که کمی حسایست برانگیز است. به خصوص در خصوص خطراتی که ظاهرا تولیدکننده‌های یون مثبت و اوزن می‌توانند داشته باشند.

یکی از جایگزین‌های تقریبا طبیعی برای تصفیه‌ی هوای خانه دستگاه Plant Air Purifier می‌تواند باشد.

چگونه آلودگی هوا را درک کنیم!

هوای تهران مدتی است که بیش از اندازه آلوده شده است. خبرها و گزارش‌های مختلفی در این مورد منتشر می‌شود، اما وقتی اعداد این اخبار را درک نکنیم و آنچه که می‌شنویم با آنچه که این روزها در آسمان تهران می‌بینیم، تفاوت زیادی داشته باشد،  حتما بر میزان نگرانی‌مان از هوایی که تنفس می‌کنیم افزوده خواهد شد. این نوشته کوتاه، نتیجه جستجو‌های شخصی من به عنوان یک شهروند معمولی در مورد آلودگی هوای تهران است. ممکن است برداشت شخصی من از این جستجوها با واقعیت تفاوت داشته باشد. هوایی که امروز بر ما در تهران گذشت، شاید یکی از بدترین روز‌هایی بود که به خاطر دارم.

آلودگی هوای تهران در آذر ۸۹

آلودگی هوا چیست؟

آلودگی هوا بر اساس تعریف کوتا ویکیپدیا ناشی از تغییر در ویژگی‌های طبیعی جو براثر مواد شیمیایی، غباری یا عامل‌های زیست‌شناختی است. این تغییرات بر اثر آلاینده‌ها و گازهای گلخانه‌ایی اتفاق می‌افتد، که به علت‌های گوناگونی ممکن است ایجاد شوند. دانشگاه علوم پزشکی تهران، در نوشته‌ای کوتاه برخی از این آلاینده‌ها را این گونه فهرست کرده است:

۱- ذرات جامد (particulate matter): این ذرات از سد دفاعی طبیعی بدن عبور می کنند و به طور عمقی به ریه ها نفوذ و باعث تشدید آسم و اختلال عملکرد ریوی می شوند.
۲- ازن O3: این گاز از واکنش های شیمیایی در جو و تحت تاءثیر نور آفتاب تولید می شود و محرک قوی سیستم تنفسی است.
۳- دی اکسید نیتروژن NO2
۴- منواکسید کربن CO
۵- سرب
۶- دی اکسید گوگرد SO2
۷- سولفات ها و سولفیدهیدروژن
۸- آکرولئین  Acrolein (تشدید آسم )
۹- دیوکسین: دیوکسین باعث  تشدید اختلال در تکامل جنین و افزایش خطر سرطان می گردد.

برای بیان میزان آلایندها از شاخص استاندارد آلاینده‌ها یا همان PSI و برای بیان کیفیت هوا از شاخص کیفیت هوا یا همان AQI استفاده می‌شود. برای مشخص کردن این شاخص‌ها از رابطه‌هایی استفاده می‌شود که می‌توانید در سند Guidelines for the Reporting of Daily Air Quality – the Air Quality Index بیشتر در مورد آن‌ها مطالعه کنید. در جدول صفحه ۱۲ این سند، آمده است:

هوای تهران

شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، وظیفه برنامه‌ریزی، پژوهش و تحقیق در زمینه کاهش و کنترل آلودگی‌های زیست محیطی هوا و صدا در محیط‌های شهری و صنعتی را بر عهده دارد. گزارش‌های روزانه‌ای از جایی به اسم مرکز هماهنگی اطلاع رسانی آلودگی هوا در در این وب سایت درج می‌شود. به عنوان مثال، برای امروز این گزارش بر خلاف اخباری که در رسانه‌های رسمی درج شده است، نشان دهند وخیم‌تر شدن هوا نسبت به دیروز می‌باشد.

بررسی‌های دیگری مانند بررسی غلظت ذرات معلق و شاخص کیفیت هوا (AQI) در محدوده ی مرکزی شهر تهران نیز برای تهران انجام شده است. اگر به دنبال اطلاعات بیشتری هستید در مورد هوای مکزیکوسیتی و یا برنامه‌های بانک جهانی در مورد آلودگی هوا می‌توانید مطالعه کنید. ممکن است که شاخص تولید سرانه گاز CO2 برای ایران کم باشد، اما این شاخص از ۱۰ سال پیش تقریبا ۲ برابر شده است و برای هر ایرانی شاخ تولید سالانه به بیش از ۷ تن گاز مونوکسید کربن در سال ۲۰۰۷ رسیده است.

وضعیت هوای تهران

مطالب بالا مقدمه‌ای بود برای این قسمت. هوای تهران توسط شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با استفاده از برنامه AirWare از شرکت ESS کنترل می‌شود. خروجی‌های این برنامه نشان دهنده وضعیت هوای تهران و منبع اصلی اخبار در رسانه‌های مختلف رسمی کشور است و شاید معیار بسیاری از تصمیم‌گیری‌های دیگر نیز باشد. این برنامه با استفاده از نتایج ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا و پردازش داده‌ها نقشه‌هایی را از وضعیت فعلی آلودگی مدل‌سازی می‌کند. دسترسی به آخرین وضعیت کیفیت هوا برای همگان تا این لحظه فراهم شده است و می‌توانید از نتایج مطلع شوید. تنها جای سوالی که می‌ماند، اختلاف نتایج سایت ایرانی با سایت شرکت تولید کننده است. در وب سایت شرکت تولید کننده، تمامی اعداد تقریبا دو برابر میزانی است که در سایت ایرانی نمایش داده می‌شود. من نتیجه‌ای از این موضوع نمی‌توانم بگیریم به جز اینکه امیدوار باشم اشتباه کرده باشم.

نقشه‌ای که در وب سایت شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نمایش داده می‌شود:

نقشه‌ای که در وب سایت شرکت ESS از وضعیت آلودگی هوای تهران نمایش داده می‌شود:

امیدوارم که من اشتباهی کرده باشم، و هوای تهران واقعا چنین آلوده نباشد!